مطالعات حيواني

اتاق حیوانات آزمایشگاهی

اتاق حیوانات آزمایشگاهی شامل گونه های متداول رت، موش، همستر، خوکچه هندی،ماهی زبرا و خرگوش می باشد. محیط زندگی حیوانات در آزمایشگاه حیوانی، در سلامت جسمی و روحی این حیوانات و به دنبال آن نتیجه ی آزمایش ها موثر است. اتاق حیوانات بسته به نوع جانور دارای استانداردهای مشخصی از جمله دما، رطوبت، تهویه، نور و فضای مناسب می باشد.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

استفاده از حیوانات در مطالعات آزمایشگاهی، همزمان با پیشرفت علم، گسترش یافته است. استفاده از این حیوانات از یونان قدیم آغاز شده است و امروزه سالانه حدود ۱۰۰ میلیون مهره دار در مطالعات، برای بررسی اهداف مختلفی استفاده می شوند.

شرایط نگهداری حیوانات

شرایط محیطی

عوامل محیطی در اتاق حیوانات آزمایشگاهی نقش بسیار مهمی در تعیین وضعیت بیولوژیک حیوانات داشته و می ‏تواند نتایج پژوهش های علمی را به نحو چشمگیری تحت تأثیر قرار دهد.

لذا محل نگهداری از حیوانات می‌باید در جایی باشد که عبور و مرور محدودی در آن جریان داشته باشد و به دور از آلودگی های صوتی و عوامل استرس زا باشد تا اثر عوامل محیطی بر جاندار تا حد امکان کاهش داده شود.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی و محل نگهداری بسته به نیازهای گونه حیوان آزمایشگاهی مورد نظر، احتیاجات پیش بینی شده پروژه، و راحتی افراد دست‌ اندرکار طراحی گردیده است.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

در بهترین حالت، محل نگهداری حیوانات باید به نحوی طراحی شود که دارای امکانات مناسب جهت تغییر کاربری احتمالی آتی جهت اسکان گونه‌های دیگر حیوانات نیز باشد. به طور مختصر، در این محل باید از رنگ‌های مناسب که در صورت خورده شدن توسط حیوان سمی نیستند استفاده شود.

قفس‌‌ها، دیوارها، کف، سقف و سایر بخش‌های ساختمانی باید قابل شستشو و قابل ضد عفونی کردن ‌بوده، ایمن و از مواد بادوام ساخته شوند.

پرسنل و تجهیزات نباید بدون انجام اعمال ضدعفونی مقتضی بین محل‌هایی که دارای حیواناتی با وضعیت میکروبی متفاوت هستند (نظیر محل نگهداری از حیوانات سالم، محل نگهداری از حیوانات بیمار، و قرنطینه)، جابه جا شوند. بعد از حمل مواد کثیف باید تمهیدات مناسبی برای تمیز کردن و بهداشتی ساختن محل عبور و مرور در نظر گرفته شود.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

دما و رطوبت

دما و رطوبت دو عامل کلیدی در نگهداری حیوانات آزمایشگاهی هستند. بهترین دمای نگهداری رت، موش، همستر، خوکچه هندی و خرگوش در اتاق حیوانات بین ۲۶-۲۰ درجه سانتی گراد می باشد. علاوه بر رعایت دمای بهینه، باید تمهیداتی در نظر گرفته شود تا در صورت سردتر یا گرمتر شدن هوا حیوانات از استرس دمایی دور نگه داشته شوند.

میزان رطوبت بهینه برای موش و یا رت بین ۳۰% تا ۷۰% می باشد. بالا یا پایین رفتن بیش از حد رطوبت و دما باعث افزایش مرگ و میر موش ها می شود. کاهش بیش از حد رطوبت همراه با دمای بالا می تواند باعث نکروز شدن دم و یا انگشتان پای رت شود. همچنین تهویه هوا نیز باید مناسب باشد.

شرایط قرنطینه حیوانات

تحت هیچ شرایطی نباید بلافاصله پس از انتقال حیوانات به آزمایشگاه حیوانی، از آنها در مداخلات استفاده نمود؛ بلکه لازم است زمان مناسب برای سازگار شدن حیوانات با افراد و شرایط جدید محیطی (acclimatization time) در نظر قرار گیرد.

حتی اگر حیوانات بیمار به نظر نرسند، به دلیل استرس‌های وارده در طول سفر، ضعیف شدن سیستم ایمنی و استعداد این حیوانات به بروز بیماری، لازم است حتماً تا چند روز بسته به شرایط قرنطینه شده و از تماس با سایر حیوانات در محل جدید یا حتی تماس با مواد و وسایلی که با این حیوانات در تماس بوده، دور باشند.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

مدت زمان قرنطینه را می ‏توان به عنوان بخشی از زمان لازم برای سازگار شدن حیوانات با شرایط جدید، در نظر گرفت. در طول دوره قرنطینه ممکن است حسب شرایط، نیاز به اجرای تنظیمات ویژه دما، رطوبت، نور، آب، خوراک، داروهای تقویت کننده سیستم ایمنی، اقدامات درمانی پیشگیرانه وجود داشته باشد.

نور محیطی

حیوانات آزمایشگاهی برای داشتن تحرک و انجام فعالیت های خود، به میزان کافی از نور نیاز دارند. علاوه بر این، برای تنظیم چرخه ی شب و روز، باید دوره های متناوب روشنایی و تاریکی ایجاد شود که معمولا ۱۲ ساعت روشنایی و ۱۲ ساعت تاریکی است.

میزان نور بر تنظیم هورمون ها و رفتار حیوانات اثرگذار است و میزان نامتناسب آن موجب اختلال در برخی هورمون ها مانند ملاتونین و به دنبال آن اختلال در مطالعات می شود.

قفس های نگهداری حیوانات آزمایشگاهی

با توجه به نیازهای حیوانات آزمایشگاهی، قفس های نگهداری حیوانات برای هر حیوان متناسب با وزن حیوان در نظر گرفته می شود.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

با توجه به مطالعات مختلفی که انجام می شوند، فضاهای مورد نیاز برای هر گونه به صورت استاندارد مشخص است. در یک حالت نرمال برای نگهداری موش ها قفس شامل ارتفاع قفس و سطح مقطع قفس بر اساس سایز حیوان و سن حیوان می شود.

با توجه به وزن موش ها کمترین سطح مقطع مورد نیاز حدود cm۲۶ و بیشترین آن حدود cm۲۲۵ است این در حالی است که سطح مورد نیاز برای نگهداری رت ها بین cm۲۱۷ تا cm۲۷۰ است.

تراکم قفس‌ها در اتاق یا تراکم حیوانات در هر قفس حسب گونه حیوان تعیین می ‏شود؛ قفس‌ها باید امکان استراحت حیوان را داشته باشند و امکان مشاهده داخل قفس‌ها توسط فرد مراقب وجود داشته باشد. همچنین باید با در نظر گرفتن تمهیدات مناسب، از درگیر شدن حیوانات به ویژه در مواردی نظیر قلمرو، غذا، و جفت‌یابی جلوگیری شود.

جنس قفس ها باید به گونه ای باشد که حیوانات به آن حساسیت نداشته باشند و به سادگی تمیز شود. کف قفس لایه ای برای استراحت حیوان قرار می گیرد که معمولا جنس آن چوب ذرت، کاغذ فشرده شده، تراشه های چوب و یا کاه می باشد.

این لایه باید جاذب و فاقد مواد غذایی، گرد و غبار و مواد حساسیت زا باشد. در برخی مدل های حیوانی مانند مدل زخم یا آسیب نخاعی، در هر قفس یک موش نگهداری می شود تا مانع از کنده شدن پانسمان توسط موش های دیگر شود.

قفس ها در اتاق حیوانات باید به گونه ای قرار گیرند که هوای آزاد و عاری از هر گونه گرد و غبار و آلرژن، به تمام حیوانات برسد. تهویه ی مناسب اتاق علاوه بر اینکه به حیوانات اجازه می دهد تا از اکسیژن کافی برخوردار شوند، باعث از بین بردن گرما و رطوبت اضافی از اطراف موش ها و رت ها می شود.

شرایط غذایی

در اتاق حیوانات آزمایشگاهی تغذیه یک حیوان حسب گونه، جثّه، وضعیت بدنی (body condition score)، جنس، سن، وضعیت رشد، نیازهای معمول فیزیولوژیک (رشد، تولید مثل، آبستنی، شیرخواری و …)، نیازهای مربوط به حالات خاص یا پاتولوژیک حیوان (نظیر وجود تب، درد، عفونت و سایر روندهای بیماری‌زا)، یا حسب نوع مداخلات بعمل آمده بر روی حیوانات (جراحی، القاء عفونت، و …) تعیین می‏ شود.

اتاق حیوانات آزمایشگاهی هیستوژنوتک

شکل، محتوا و نحوه عرضۀ غذا به حیوان باید به گونه ‏ای باشد که نیازهای غذایی و رفتاری برآورده شود. همچنین وضعیت سلامت حیوان در محل نگهداری می‌باید به صورت مداوم تحت نظر دامپزشک ذیصلاح باشد. غذای حیوانات آزمایشگاهی باید بر اساس نیازهای فیزیولوژیکی حیوان مانند وزن و میزان تولید مثل آن ها تنظیم شود. غذا باید غیرسمی و عاری از هرگونه میکروب باشد. علاوه بر این، غذای حیوانات آزمایشگاهی باید به طور معمول حاوی مواد مغذی مانند پروتئین، فیبر، موادمعدنی، چربی، کربوهیدرات، فیبر، ویتامین های ضروری و حتی رطوبت کافی باشد.

در برخی مدل ها مانند مدل کبد چرب، میزان این مواد تغییر کرده و میزان چربی غذا افزایش می یابد. علاوه بر این، حیوانات باید دسترسی مداوم به آب تازه و تمیز داشته باشند. باید به این نکته توجه داشت که شرایط گفته شده برای نگهداری موش و رت های معمولی می باشد و شرایط نگهداری موش های با نقص سیستم ایمنی (Nude mice) متفاوت است. به دلیل این که این موش ها سیستم ایمنی ضعیفی دارند، باید پرسنل، غذا و شرایط نگهداری استریل باشد. بدین منظور موش ها باید در قفس حاوی هود لامینار قرار گیرند و آب و غذا و کفپوش قفس آن ها استریل باشد.

شرایط میکروبی

در اتاق حیوانات آزمایشگاهی ، حیوانات بر اساس نوع گونه جدا می شوند تا از انتقال بیماری های مشترک یا درگیری های ناشی از روابط بین گونه ای جلوگیری شود. از آنجایی که آب ناقلی برای میکروارگانیسم ‏ها است؛ لذا لوازم و تجهیزات آبخوری باید به نحوی باشد که خطر آلودگی را به حداقل برساند و در صورت لزوم در بازه‏ های زمانی مشخص پاکسازی و ضدعفونی شود.

بسته‌بندی، حمل و نقل، و ذخیره غذا باید به ‏گونه ‏ای باشد که ازآلودگی، فساد و تخریب آن جلوگیری شود. مکان نگهداری غذای حیوانات باید خشک، خنک و تاریک بوده و در مقابل حشرات و جانوران موذی محافظت شود. غذاهای فاسد شدنی باید در سردخانه، یخچال یا فریزر نگهداری شود.

تمام محفظه ‏های تغذیه، آبشخورها یا سایر ظروف تهیه و توزیع غذا می‏ باید به طور منظم تمیز شده و در صورت لزوم ضدعفونی گردند. در صورت استفاده از غذای مرطوب یا احتمال آغشته شدن غذا به آب، مدفوع یا ادرار حیوان، پاکسازی روزانه محل‏ های ذکر شده، الزامی است.

باید به این نکته توجه داشت که شرایط گفته شده برای نگهداری موش یا رت های معمولی می باشد و نگهداری موش های مول مانند موش نود (Nude) متفاوت است. به دلیل این که این موش ها سیستم ایمنی ضعیفی دارند، باید پرسنل، غذا و شرایط نگهداری استریل باشد. بدین منظور موش ها باید در قفس حاوی هود لامینار قرار گیرند و آب و غذا و کفپوش قفس آن ها استریل باشد.

مطالب مرتبط: آزمون های رفتاری – آزمون شنای اجباری –آزمون Elevated Body
خدمات مرتبط: پژوهش و مطالعه بروی حیوانات آزمایشگاهی – پژوهش های فیزیولوژی ورزشی و علوم ورزشی
 – ایجاد انواع مدل های حیوانی

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 − 4 =

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا